index

2007 Fort altena
nbks, Nederland

Het is een eigenaardige situatie. Een prachtige cultuurhistorische plek; zacht golvende heuveltjes waar aan één zijde solide gemetselde muren uitsteken, een fantastisch stukje landart avant la-lettre. Een ongelooflijk mooi open en ruim gebied er omheen, de schootsvelden. Een verstilde pastorale omgeving. En dan kijk je de andere kant op en dan is er opeens een snelweg die de idylle lomp verstoord. Een onmogelijk contrast.

Het is natuurlijk ongelooflijk brutaal zoals rijkswaterstaat het fort heeft verkracht in de jaren 70 door die snelweg er dwars doorheen te leggen. Maar je kunt het ook als een unieke kans zien. Als kunstenaar zou je de mogelijkheid nooit krijgen om een fort door te snijden. Een bijna didactische ingreep in het landschap, een doorsnede zoals die in maquettes en bouwtekeningen gemaakt wordt om de opbouw te verhelderen. Dat zou een erg interessant idee zijn. Hier is het een gegeven situatie! Alleen werkt het nu niet zo. De weg en het fort zijn ten opzichte van elkaar weggestopt door wat schaamgroen, en de situatie is heel onduidelijk en visueel onbevredigend.

Mijn voorstel is erg eenvoudig. De situatie van 1880 is het uitgangspunt. De doorsnijding van rijkswaterstaat projecteer je daar overheen, een baan van een x aantal meters breed, de weg en een vrije strook water aan beide kanten. Vervolgens haal je alles weg dat niet bij dat idee hoort. Het fort wordt letterlijk doorgezaagd parallel aan de weg. De doorsnede wordt gevormd door een betonnen wand die de contour van het fort volgt. Alleen de bunker steekt uit die afgesneden vorm.

Ter hoogte van het fort lijkt de weg over te gaan in een brug, over een continu doorlopend wateroppervlak dat zich links en rechts van je uitstrekt. Het doorgesneden fort staat pontificaal in die watervlakte. Een fantastisch sculpturaal eiland.

Op de verdedigingswal komt een uitkijktoren. Daarop staand kun je de situatie nog een keer van bovenaf bekijken. Het fort met zijn mooie heuvellandschap, het water, de schootsvelden, en knal, de weg die daar doorheen komt. Vanaf de weg wordt door de toren de associatie met een fort versterkt. Het is ook een uitnodiging om even van de weg af te gaan om het fort te bezoeken en de toren te beklimmen.